Geschiedenis

De Frankische Sint-Gertrudisabdij van Nijvel bezat een uitgestrekt domein Lennik, dat in het noorden tot in Ternat (Nath,naad,grens van het domein) reikte. Zowel Nijvel als Lennik waren gelegen in de pagus Brabantensis of de Brabantgouw. Omstreeks het jaar 1000 werd de graaf van Leuven aangesteld als beschermer van de Sint-Gertrudisabdij. Het Land van Gaasbeek lag tot het einde van de achttiende eeuw in het kwartier Brussel van het hertogdom Brabant.

Vermoedelijk liet Godfried van Leuven hier omstreeks 1240 een burcht bouwen als verdediging van Brussel tegen het graafschap Vlaanderen en het graafschap Henegouwen. In het Ancien Régime was dit het centrum van het land van Gaasbeek. Er verbleven een aantal belangrijke families uit de geschiedenis der Nederlanden, met name de Hornes en de Egmonts. De bekendste was graaf van Egmond, die het kasteel kocht in 1565, drie jaar voor zijn dramatische terechtstelling.

Op het einde van de 17e eeuw kwam het kasteel met aanhorigheden in handen van Louis Alexander Scockaert, graaf van Thirimont. Eind 18e eeuw had de familie geen mannelijke nakomelingen, en kwam het kasteel door huwelijksbanden in handen van de Milanese patriciërsfamilie Arconati Visconti. De laatste markiezin Arconati Visconti was een Française, geboren Marie Peyrat. Ze stierf in 1923.
Zij schonk het in 1921 aan de Belgische staat, die de gebouwen en het park in 1924 openstelde voor het publiek.
Sinds 1980 is het een museum van de Vlaamse Gemeenschap.


Het kasteel
Het kasteel ligt strategisch op een helling en vertoont een onregelmatige, polygonale aanleg binnen een omwalling. Het huidige uitzicht is hoofdzakelijk het resultaat van de restauratiewerken in 1887-1898, achtereenvolgens onder leiding van architect Charles-Albert en de Franse letterkundige E. Bonafé. De gevel aan de grachtzijde benadrukt het robuuste, weerbare karakter van de burcht. Hij bewaart een onderbouw van lokale breuksteen uit de 13e-15e eeuw. Het oorspronkelijke metselwerk erboven werd waar nodig hersteld of terug opgebouwd tot aan de kroonlijst. Vensters en erkers kregen daarbij een neogotisch tintje.

Het poortgebouw heeft een monumentaler uitzicht; tijdens de restauratie werd de bakstenen donjon gebouwd met een spietoren en de Brabantse Leeuw in het boogveld. De toren van Sint-Pieters-Leeuw werd heropgebouwd en werd opgevat als een muurtoren met een trapgevel.
Aan de kant van het ereplein zijn de gevels speelser en opener. Nog origineel zijn de middeleeuwse onderbouw van de poorttoren, de renaissancistische bovenvensters en de Keizer Kareltoren. De trap in deze toren bestaat uit treden ingewerkt tussen de buitenmuren en een klimmende colonnade met een vrije, vierkante ruimte binnenin. De overige delen werden gerestaureerd in neotraditionele bak- en zandsteenstijl. De woonvleugel kreeg enkele geraffineerde en italianiserende accenten.


Het interieur werd haast volledig ingericht en gestoffeerd met kopieën van exemplaren uit het Parijse Musée Cluny en andere belangrijke collecties: schoorsteenmantels, lambriseringen, plafonds, deuren, trappen, muurschilderingen. De meeste zijn uitgevoerd door beeldhouwer Malard en in uitzonderlijke gevallen door V. Rousseau.

In tegenstelling tot de in renaissancestijl gedompelde museumvleugel ademt het privé-appartement van markiezin Arconati Visconti eerder een bij de Parijse Hausmann-woningen aanleunende Louis XV-sfeer uit.

Het park

Het kasteelpark is 49 ha groot en bevat vooral beukenbomen en is ontsloten via wandelwegen wiens naam refereren naar personen of gebeurtenissen die nauw met het verleden van het kasteel betrokken waren.
In het wandelpark bevinden zich diverse historische gebouwen. Ten oosten van het kasteel ligt een ovaal, bakstenen theehuis met zandstenen omlijstingen op een helling. In het dal, bij de vijvers, staat een barokke Sint-Gertrudiskapel (beschermd gebouw).

Bij de hoofddreef van het domein ligt een terrastuin omringd door een barokke omheiningsmuur. Hieraan palen dienstgebouwen met een traditionele kern. Aan het zuidoostelijk uiteinde van het domein prijkt een neoclassicistische, bakstenen triomfboog met Corinthische pilasters, naar verluidt opgetrokken ca. 1803 door markies Arconati als hulde aan Napoleon.

Bij de huidige toegang van het domein is een kruit- of poedermagazijn bewaard, een achtzijdig gebouw met een polygonaal leien dak en dakkapellen. Erachter bevindt zich de kasteelschuur (ca. 1810), één van de eerste neogotische gebouwen in België.

Museumtuin
Het domein bevat ook een schitterende museumtuin met inheemse fruit- en groentensoorten.
De museumtuin werd aangelegd in 1996-97 en biedt een overzicht van wat de Vlaamse hoveniers en fruittelers presteerden tussen 1860 en 1940, toen zij tot de wereldtop behoorden. U ontdekt er groenten, bloemen, kruiden, bomen en heesters die rond 1900 in alle grote tuinen te vinden waren. Het hoogtepunt is een verzameling leifruitbomen, wellicht de grootste en volledigste ter wereld.
De museumtuin (1,5 ha) bestaat uit vier grote afdelingen:
- een siertuin met oranjerie, aangelegd in "Italiaanse" stijl.
- een moestuin, waar de gewassen groeien in vier vierkante percelen. Verder zijn er nog een warme serre, koude bakken en perken met kruiden en bloemen. In de centrale gang is ruimte voor laagstambomen en bloemen.
- een fruittuin met bessen, klein fruit en noten, waarin zich ook de hydrangea-collectie bevindt;
- een boomgaard met een regionale collectie pruimelaars.

Omwille van het kwetsbare karakter van deze "levende verzameling" is de museumtuin alleen toegankelijk in groep en onder leiding van een gids. Deze rondleidingen zijn gratis.
Info reservaties: tel. 02 454 86 33 http://www.bruegelproject.be/museumtuin.htm




Praktische informatie
-toegankelijke delen: kasteel met 20 zalen, park
-openingsuren: april-oktober elke dag behalve maandag, van 10u tot 18u

Adres en contactgegevens
Kasteel van Gaasbeek
Kasteelstraat 40, 1750 Gaasbeek (Lennik)
Tel.: 02 531 01 30 - Fax: 02 531 01 43
e-mail: Dit emailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft javascript nodig om het te kunnen bekijken

Rondleidingen
Een kasteelbezoek gebeurt onder begeleiding van een suppoost. Om de 20 minuten kan u aansluiten. U bezoekt het kasteel dus in groepen. Een bezoek met suppoost duurt ongeveer 1 uur.

Rondleidingen voor groepen (met gespecialiseerde gidsen) kan u reserveren op (tel) 02 531 01 30 of (fax) 02 531 01 43. De prijs bedraagt 50 euro voor een groep van max. 25 personen. Een bezoek met gids duurt ongeveer 1,5 uur.

Schoolbezoeken

Voor scholen worden er aangepaste programma's aangeboden, die steeds bestaan uit een rondleiding door een educatieve gids (45 min) en een naverwerking (45 min) op de kasteelzolder. Dit kan een spel of een workshop zijn. Bij mooi weer is het park ideaal voor een picknick.
Een schoolbezoek met educatieve gids en workshop kost 40 euro. Bovendien betaalt u per schoolkind dat ouder is als 7 jaar 1,5 euro per leerling. Kleuters moeten dat bijgevolg niet betalen. Begeleidende leerkrachten mogen gratis mee met de klas.

Meer info: www.kasteelvangaasbeek.be

* elke zaterdagnamiddag van 15:00 tot 17:00 op het Arconateplein in Gaasbeek.